समयरेखा

पौराणिक युग र बुद्धदेखि रेलको पुनरागमनसम्म — यो साइटका सबै मितियुक्त घटना क्रमैसँग। थप पढ्न कुनै प्रविष्टिमा थिच्नुहोस्।

ई.पू. करिब ५००लुम्बिनीमा सिद्धार्थ गौतमको जन्म (परम्परागत मिति ई.पू. सातौंदेखि पाँचौं शताब्दीबीच फरक-फरक)।लुम्बिनी — पवित्र उद्यान →
ई.पू. २४९सम्राट अशोक लुम्बिनी आउँछन् र अभिलेखसहितको शिलास्तम्भ स्थापना गर्छन्।लुम्बिनी — पवित्र उद्यान →
सन् ४०३–४११चिनियाँ यात्री फाहियान यस क्षेत्र घुम्छन् र लुम्बिनीको वर्णन गर्छन्।लुम्बिनी — पवित्र उद्यान →
१०९७नान्यदेवले सिम्रौनगढबाट शासन गर्ने मिथिलाको कर्णाट वंश स्थापना गर्छन्।सिम्रौनगढ →
१३२४गयासुद्दिन तुगलकले सिम्रौनगढ ध्वस्त पार्छन्; राजा हरिसिंहदेव पहाडतिर भाग्छन्, २२९ वर्षको कर्णाट शासन अन्त्य।सिम्रौनगढ →
चौधौं शताब्दीचौघेरा मठका अभिलेखमा दाङ क्षेत्रका चौहान राजाहरूको नाम, प्रारम्भिक संरक्षकमध्ये।चौघेरा रतननाथ मठ →
सोह्रौं–अठारौं शताब्दीसेन वंशले तराई र फेदीका साना राज्यमा शासन गर्छ — पाल्पा–बुटवल, मकवानपुर, विजयपुर (मोरङ) र चौदण्डी (उदयपुर)।तराईको इतिहास
१७६२पृथ्वीनारायण शाहले मकवानपुरगढी कब्जा गर्छन्, काठमाडौं उपत्यकाको दक्षिणी बाटो खुल्छ।मकवानपुरगढी →
१७६३मकवानपुर नजिक गोरखाली सेनाले बंगालका नवाब मीर कासिमले पठाएको फौजलाई पराजित गर्छ।मकवानपुरगढी →
१७६७सिन्धुलीगढीमा गोरखाली सेनाले क्याप्टेन किनलकको इस्ट इन्डिया कम्पनी सेनालाई पराजित गर्छ।सिन्धुलीगढी →
१७७४गोरखाले पूर्वी राज्य विजयपुर र चौदण्डी गाभ्छ, पूर्वी तराई नयाँ नेपाली राज्यमा आउँछ।तराईको इतिहास
१८१४नेपाल–अंग्रेज युद्ध सुरु; बुटवल नजिकको जितगढी र पर्सासहित तराईभरि लडाइँ।गुमेको र फिर्ता आएको: सुगौलीपछिको तराई →
१८१६सुगौली सन्धि अनुमोदन हुनुअघि नेपाल–अंग्रेज युद्धको मकवानपुर लडाइँ।मकवानपुरगढी →
१८१६सुगौली सन्धि अनुमोदन; नेपालले कुमाउँ, गढवाल र सिक्किमसम्बन्धी दाबीसँगै तराई गुमाउँछ।गुमेको र फिर्ता आएको: सुगौलीपछिको तराई →
डिसेम्बर १८१६कोशीदेखि राप्तीबीचको तराईको धेरै भाग नेपाललाई फिर्ता।गुमेको र फिर्ता आएको: सुगौलीपछिको तराई →
१८६०१८५७–५८ मा जंगबहादुरले अंग्रेजलाई गरेको सहयोगपछि बाँके, बर्दिया, कैलाली र कञ्चनपुर — नयाँ मुलुक — नेपाललाई फिर्ता।गुमेको र फिर्ता आएको: सुगौलीपछिको तराई →
१८९६खड्ग शमशेर राणा र आलोइस फ्युहररद्वारा अशोक स्तम्भको पुनः पहिचान।लुम्बिनी — पवित्र उद्यान →
१८९९पी.सी. मुखर्जीले तिलौराकोटमा पहिलो उत्खनन गर्छन्।तिलौराकोट (प्राचीन कपिलवस्तु) →
१९११टीकमगढकी रानी वृषभानु कुमारीको लगानीमा हालको जानकी मन्दिर सम्पन्न।जानकी मन्दिर, जनकपुर →
१९२७रक्सौलबाट वीरगन्ज हुँदै अमलेखगन्जसम्म नेपाल सरकारी रेलवे सञ्चालन — नेपालको पहिलो रेल।वीरगन्ज →
१९३६विराटनगर जुट मिल खुल्छ — नेपालको पहिलो ठूलो आधुनिक कारखाना।विराटनगर →
१९३७न्यारोगेज जयनगर–जनकपुर रेलमार्ग सञ्चालनमा।जनकपुर–जयनगर रेलमार्ग →
१९३८जयपुर ढाँचाको चोकटा योजनामा राजविराज प्रशासनिक सहरका रूपमा बसालियो।राजविराज →
मार्च १९४७बी.पी. कोइराला र गिरिजाप्रसाद कोइरालाको नेतृत्वमा जुट मिलमा मजदुर हडताल, राणाविरोधी जनआन्दोलनको सुरुवात।विराटनगर →
सन् १९५० को दशकऔलो उन्मूलन र राप्ती उपत्यका पुनर्वास कार्यक्रमले चितवनमा ठूलो बसोबास सुरु गर्छ; गैंडाको संख्या घट्छ।चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज →
सन् १९५० को दशकतराईमा डीडीटीसहित औलो नियन्त्रण अभियान सुरु; राप्ती उपत्यका पुनर्वास आयोजनाले चितवन पहाडी किसानका लागि खोल्छ।औलो अन्त्यले तराईलाई कसरी बदल्यो →
१९५४नेपाल र भारतबीच कोशी सम्झौता; त्यसपछि ब्यारेज र तटबन्ध बन्छन्।तराईको इतिहास
१९५९गण्डक सम्झौताअनुसार त्रिवेणी नजिक सिमानामा नारायणीमा ब्यारेज बन्छ।तराईको इतिहास
१९५९राजविराज नगरपालिका घोषित।राजविराज →
१९६५सडकको विस्तारसँगै रक्सौल–अमलेखगन्ज रेल बन्द।वीरगन्ज →
१९६७कंकाली मन्दिर हालको स्वरूपमा पुनर्निर्माण।सिम्रौनगढ →
१९७१झापा विद्रोह: युवा कम्युनिस्टहरूले झापामा जमिन्दारविरुद्ध सशस्त्र विद्रोह सुरु गर्छन्।तराईको इतिहास
१९७३शाही चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज स्थापना — नेपालको पहिलो।चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज →
१९७६जंगली अर्ना संरक्षण गर्न कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष स्थापना।कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष →
१९७६कर्णाली क्षेत्र वन्यजन्तु आरक्षका रूपमा संरक्षित।बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज →
१९७६शुक्लाफाँटा वन्यजन्तु आरक्षका रूपमा संरक्षित।शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज →
१९७८लुम्बिनीका लागि केन्जो टाङ्गेको गुरुयोजना स्वीकृत।लुम्बिनी — पवित्र उद्यान →
१९८४चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा।चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज →
१९८७रामसार सिमसारमा सूचीकृत — नेपालको पहिलो।कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष →
१९८८बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज बन्छ।बर्दिया राष्ट्रिय निकुञ्ज →
सन् १९९० को दशकभुटानका करिब एक लाख शरणार्थी झापा र मोरङका शिविरमा आश्रय पाउँछन्; धेरैजसो पछि विदेशमा पुनर्वास हुन्छन्।तराईको इतिहास
१९९७लुम्बिनी युनेस्को विश्व सम्पदा सूचीमा।लुम्बिनी — पवित्र उद्यान →
जुलाई २०००सरकारले कमैया प्रथा उन्मूलन र सबै कमैया ऋण खारेज भएको घोषणा गर्छ।२०५७ साउन २: कमैया मुक्तिको दिन →
२००२वराहक्षेत्रमा पहिलो महाकुम्भ मेला (वि.सं. २०५९); हरेक १२ वर्षमा दोहोरिन्छ।वराहक्षेत्र →
२००२कमैया श्रम (निषेध) ऐनले उन्मूलनलाई कानुनी रूप दिन्छ।२०५७ साउन २: कमैया मुक्तिको दिन →
२००७मधेश आन्दोलनले तराईका लागि पहिचान र संघीयताको माग गर्छ; २००८ र २०१५ मा थप आन्दोलन।तराईको इतिहास
अगस्ट २००८कुसहामा कोशीले तटबन्ध भत्काउँछ, नेपाल र बिहारका गाउँ डुबान।कोशी टप्पु वन्यजन्तु आरक्ष →
२०१०बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज स्थापना, बर्दियासँग बाघको वासस्थान जोडिन्छ।तराईको इतिहास
२०१३सरकारले बालिकालाई घरेलु कामदार बनाउने कमलरी प्रथा उन्मूलन घोषणा गर्छ।२०५७ साउन २: कमैया मुक्तिको दिन →
२०१५नेपालको नयाँ संविधानले सात प्रदेश बनाउँछ, जसमा पूर्ण रूपमा तराईमा पर्ने मधेश प्रदेश पनि छ।तराईको इतिहास
२०१७शुक्लाफाँटा र पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्जमा स्तरोन्नति।शुक्लाफाँटा राष्ट्रिय निकुञ्ज →
मे २०२२लुम्बिनी नजिक भैरहवामा गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनमा।तराईको इतिहास
अप्रिल २०२२पुनर्निर्मित ब्रोडगेज रेलमार्ग जयनगर–कुर्था खण्डमा यात्रुका लागि खुल्यो।जनकपुर–जयनगर रेलमार्ग →
२०२३सेवा कुर्थाबाट बिजलपुरा (भंगाहा) सम्म विस्तार।जनकपुर–जयनगर रेलमार्ग →
डिसेम्बर २०२४पशुबलिविरुद्ध फेरि विरोध भइरहँदा पछिल्लो गढीमाई मेला सम्पन्न।गढीमाई मन्दिर, बरियारपुर →