थारू को हुन्?
झापादेखि कञ्चनपुरसम्म तराईमा जहाँ गए पनि थारू गाउँ भेटिन्छन्। २०७८ को जनगणनामा झन्डै १८ लाख — नेपालको जनसंख्याको करिब ६ प्रतिशत — भएका थारू तराईकै सबैभन्दा ठूलो आदिवासी समुदाय हुन्।
वनसँगको जीवन
शताब्दीऔंसम्म तराई र भित्री मधेशका उपत्यका घना वन र दलदलले ढाकिएका थिए, र औलोले बाहिरकालाई प्राणघातक बनाउँथ्यो। थारूहरू त्यहीँ बस्थे — खुला जमिनमा खेती, माछा मार्ने र वन पैदावार संकलन गर्दै। अध्ययनहरूले औलोसँग केही वंशानुगत प्रतिरोधी क्षमताको संकेत गरेका छन्, र वनको ज्ञानले उनीहरूलाई पहाडी र मैदानी बसोबासकर्ता बस्न नसक्ने ठाउँमा फस्टाउन दियो।
धेरै थारू
'थारू' भित्र आफ्नै भाषिका, पहिरन र चलन भएका धेरै समूह पर्छन्: पूर्वका कोचिला थारू, चितवन र नवलपुरका चितवनिया, दाङ, बाँके, बर्दिया र कैलालीका दंगौरा, कैलाली र कञ्चनपुरका राना थारू, कठरिया र अन्य। उदाहरणका लागि राना थारू महिला भरिलो कसिदा भरिएका लहंगा र चोलोका लागि चिनिन्छन्, भने दंगौरा महिला भारी चाँदीका गहनासहित सेतो पहिरन लगाउँछन्।
घर र खाना
परम्परागत लामा घर काठ, नरकट र माटोको लिपाइले बनेका हुन्छन्, प्रायः चित्र वा उभारिएका बुट्टाले सजिएका, र भित्र ठूला माटाका भकारीले छुट्याइएका। थारू परिकार नदी र खेतबाट आउँछन्: माछा, गंगटा, घोंगी, ढिक्री, बगिया, जाँड र जंगली साग।
चाडपर्व
माघ १ को नयाँ वर्ष माघी सबैभन्दा ठूलो चाड हो। अष्टिम्कीमा (कृष्ण जन्माष्टमी) भित्तामा चित्र कोरिन्छ; साउनको गुरही पुतली र गीतसहित मनाइन्छ; र दशैंमा सखिया नाचले रात भरिन्छ। चितवनमा लाठी नाच आगन्तुकमाझ प्रसिद्ध भएको छ।
गुमाइ र पुनर्निर्माण
सन् १९५० र ६० को दशकमा औलो नियन्त्रण भएपछि तराईमा बसोबास गर्नेको ओइरो लाग्यो। धेरै थारूले, कहिलेकाहीं अपरिचित कागजी प्रक्रियाका कारण, जमिन गुमाए, र पश्चिमी जिल्लामा धेरै कमैया बँधुवा श्रम प्रणालीमा परे, जुन २००० मा मात्र उन्मूलन भयो। त्यसयता थारू संस्था, विद्यालय, रेडियो, संग्रहालय र होमस्टेले भाषा र संस्कृति जोगाउन र जीविका पुनर्निर्माण गर्न काम गरिरहेका छन्।
सम्मानपूर्वक भ्रमण
चितवन, नवलपुर, बर्दिया, दाङ र कैलालीका सामुदायिक होमस्टेमा थारू परिवारसँग बस्न सकिन्छ। मानिस र घरको फोटो खिच्नुअघि सोध्नुहोस्, र हस्तकला सिधै बनाउनेसँग किन्नुहोस्।